De zesde massa-extinctie: Kunt u het overleven?

25 apr 2025

Datum:25 april 2025

Door Rob Verkerk PhD, Melissa Smith en Meleni Aldridge 

Echte, levendige, veerkrachtige gezondheid begint niet in de apotheek, maar in de grond onder onze voeten. Centraal in onze gezondheid staat een dieet dat is afgeleid van een divers scala aan levensvormen, of dit nu planten, dieren, schimmels, algen of andere micro-organismen zijn, die gevoed zijn door zonlicht en rijke, organische bodems of natuurlijk, niet-verontreinigd water.

Nu landbouwsystemen steeds meer geïndustrialiseerd worden, plantaardig voedsel steeds meer in steriele hydrocultuurmedia wordt gekweekt en steeds meer ingrediënten, vaak bio-engineered, in bioreactoren worden gegenereerd, moeten we ons afvragen wat voor invloed zulke "hightech" voedingsmiddelen op onze menselijke gezondheid zullen hebben.

De term "biodiversiteit', een afkorting van biologische diversiteit, verwijst naar de rijke variatie en onderlinge verbondenheid van het leven in al zijn vormen. Het is niet alleen een concept voor ecologen en boomknuffelaars; het is de basis van zowel planetaire integriteit als menselijke vitaliteit.

Als dit levensweb intact is, voedt het veerkracht bij stress, stabiliteit bij verstoring van het milieu, robuuste immuniteit bij pathogene uitdagingen - dit alles wijst op een toestand die we kunnen omschrijven als een bruisende gezondheid. Wanneer de biodiversiteit afneemt, verliest het levensweb, dat zich in de loop van duizenden jaren naast dramatische milieuveranderingen heeft ontwikkeld, enkele van de terugkoppelingsmechanismen die nodig zijn om de stress waaraan het leven wordt blootgesteld te weerstaan. De onderling verbonden ecosystemen waaruit de biosfeer bestaat, worden dan zwakker, kwetsbaarder en minder veerkrachtig.

De zesde massa-extinctie

Er is onomstreden bewijs dat de biodiversiteit in een groot aantal verschillende klassen van organismen keldert. Schattingen variëren van snelheden die tussen de 100, en mogelijk binnenkort 10.000, keer hoger liggen dan de achtergrondsnelheid die optrad tussen de vorige vijf massa-extincties (Fig. 1). Tot de meest getroffen organismen behoren gewervelde dieren, vooral amfibieën, maar ook bepaalde groepen zoogdieren en vogels, ongewervelde dieren, met name insecten en weekdieren, en bloeiende planten. De vijf voorgaande uitstervingen werden allemaal veroorzaakt door natuurlijke fenomenen, zoals enorme klimaatveranderingen gekoppeld aan veranderingen in atmosferische gasconcentraties, oceaananoxie, vulkanische activiteit of meteorietinslagen.

  

Figuur 1. Conservatieve schatting van de cumulatieve gewervelde diersoorten die door de IUCN (2012) als uitgestorven of in het wild uitgestorven zijn geregistreerd. Bron: Ceballos G, et al. Versneld verlies van soorten door de moderne mens: Op naar de zesde massa-extinctie. Sci Adv. 2015;1(5):e1400253.

Zoals Sir David Attenborough duidelijk heeft gemaakt, is de huidige zesde massale uitsterving de eerste die in verband wordt gebracht met menselijke activiteit, en omvat massale verstedelijking en ondersteunende infrastructuur, industriële landbouw, ontbossing, vervuiling, overbevissing, jacht en illegale dierenhandel.

Het "Global Assessment Report on Biodiversity and Ecosystem Services" van 2022 onthult een duizelingwekkend verlies aan biodiversiteit, waaronder, in terrestrische systemen, een afname van 23% in biotische integriteit (de overvloed aan van nature aanwezige soorten), waarbij 25% van de bekende soorten met uitsterven wordt bedreigd.

Vooraanstaande ecologen die al tientallen jaren uitstervingspatronen bestuderen, Gerardo Ceballos en Paul Erhlich, benadrukken de gezamenlijke afhankelijkheid van de mens van de natuur, en stellen in een recent artikel dat gepubliceerd is in het peer reviewed Proceedings van de National Academies of Science VSdat "Een dergelijke verminking van de levensboom en het daaruit voortvloeiende verlies van ecosysteemdiensten die de biodiversiteit aan de mensheid levert, een ernstige bedreiging vormt voor de stabiliteit van de beschaving."

Hoewel het belang van het verlies aan biodiversiteit in de natuurlijke omgeving steeds meer wordt erkend, is het publiek zich nog maar weinig bewust van de manier waarop het verlies aan biodiversiteit de menselijke gezondheid direct en indirect beïnvloedt.

Dit ingewikkelde levensweb, met daarin bodemmicroben, wilde planten en dieren, het planten-, dieren-, schimmel-, algen- en bacterieleven dat de organismen bevat die bijdragen aan de gezondste, nutriëntenrijke voeding, ander bewust en niet bewust leven op deze planeet, evenals de verbazingwekkende reeks microben die in ons eigen lichaam leven, bevat, als het in balans is, de sleutel tot een gezondere wereld - zowel voor mensen als voor de planeet.

Om onze gezondheid echt te beschermen, moeten we de biodiversiteit op elk niveau terugwinnen en herstellen - van het darmmicrobioom tot wereldwijde ecosystemen.

>>> Biodiversiteitskredieten: profiteren van de laatste grens van de natuur

Diversiteit aan voedingsstoffen: brandstof voor het microbioom

De darmmicrobiome van de mens, waar triljoenen bacteriën, schimmels en andere micro-organismen leven, is een dynamisch ecosysteem, zowel intern als extern, dat van vitaal belang is voor de spijsvertering, immuniteit, hersenfunctie en het voorkomen van chronische ziekten. Deze microben gedijen op diversiteit. Net zoals een bloeiend bos of koraalrif een gevarieerde flora en fauna nodig heeft, hebben uw darmmicrobiota een breed scala aan voedingsstoffen nodig - vooral plantaardige verbindingen zoals oplosbare en onoplosbare vezels, polyfenolen, vetzuren met een korte keten, vitaminen, mineralen en veel schoon water.

Elke soort darmmicrobe is afhankelijk van specifieke voedingsbestanddelen om te overleven. Een gevarieerd, kleurrijk, volwaardig dieet dat rijk is aan polyfenolen uit fruit, groenten, kruiden, noten en wilde planten is de sleutel tot het cultiveren van deze interne biodiversiteit. Deze bioactieve bestanddelen voeden nuttige bacteriën zoals Akkermansia muciniphila-sleutel tot het behoud van een integere darmwand- en Lactobacillus-soorten, die ontstekingsremmende vetzuren met korte keten (SCFA's) helpen produceren en de prevalentie van pathogene microben verminderen.

De tragedie van het Standaard Amerikaanse Dieet (SAD) - dat nu wereldwijd geëxporteerd wordt - is dat het deze diversiteit wegneemt. Het SAD wordt gedomineerd door ultraverwerkt voedsel, geraffineerde koolhydraten en industriële oliën en heeft een alarmerend laag gehalte aan polyfenolen en diversiteit aan voedingsstoffen. Zonder deze kritieke substraten verhongeren nuttige microben en verliezen ze hun functie, woekeren pathogene stammen en raakt het ecosysteem van de darmen uit balans of "dysbiose". Het resultaat? Toenemende aantallen ontstekingsziekten, stofwisselingsziekten, cognitieve stoornissen en nog veel meer.

Het bodemmicrobioom: waar een goede darmgezondheid begint

Ons darmmicrobioom staat niet op zichzelf. Het is een afspiegeling van het bodemmicrobioom - de bruisende, onzichtbare levenskracht die plantenwortels voedt, voedingsstoffen kringelt en ecosystemen in stand houdt. Rijke, levende bodems geven aanleiding tot planten die rijk zijn aan voedingsstoffen en fytochemicaliën, die op hun beurt onze eigen interne microbiële gemeenschappen voeden.

>>> Bekijk de bijzondere film Planet Soil, geregisseerd door vooraanstaand documentairemaker Mark Verkerk, broer van ANH-oprichter Rob Verkerk

Industriële landbouwmethoden - chemische meststoffen, synthetische pesticiden, monoculturen en overmatige grondbewerking - decimeren echter het bodemmicrobioom. Net zoals antibiotica lukraak darmbacteriën uitroeien, vernietigen deze landbouwinputs micro-organismen, microfauna en ander leven in de bodem, wat leidt tot erosie, uitputting van voedingsstoffen en afnemende kwaliteit van gewassen. Voedingsstoffen zoals zink, ijzer, magnesium en selenium - essentieel voor de menselijke gezondheid - zijn de afgelopen decennia meetbaar afgenomen in conventioneel geteelde producten.

Gezonde, levende bodems vormen de basis van een regeneratief landbouwsysteem. Ze hebben vele eigenschappen, waaronder:

  • Het aanhouden van grote waterreserves
  • Overstromingen en aardverschuivingen verminderen
  • Ze herbergen een enorme hoeveelheid leven - het is niet omdat u het niet kunt zien dat het er niet is!
  • Het enorme scala aan microbieel leven in levende bodems omvat bacteriën, archaea, schimmels, protisten, algen, protozoa, nematoden en virussen.
  • Gezonde, levende bodems leggen koolstof uit de atmosfeer vast en slaan het op voor toekomstig gebruik
  • Samen met zonlicht en water vormen deze bodems de essentiële matrix voor de productie van voedingsrijk voedsel.

Als we bodems beschermen en regenereren, zijn we niet alleen bezig met landbouw - we bouwen de wortels van de menselijke gezondheid opnieuw op.

De wijsheid van wild en duurzaam oogsten

In tegenstelling tot de monoculturen die nu synoniem zijn aan industriële landbouw, gedijen wilde planten in complexe ecosystemen die in wisselwerking staan met diverse bodemmicroben en samenleven met insecten, schimmels, vogels en dieren. Deze dynamische omgeving zorgt voor de productie van krachtige fytochemicaliën, waaronder flavonoïden: zoals anthocyanen, flavonen, flavonolen, flavanonen en isoflavonen, maar ook fenolzuren, stilbenen, tanninen, terpenoïden, glucosinolaten, saponinen, alkaloïden, fytoalexinen en andere verbindingen. Terwijl deze verbindingen vaak beschermende functies voor planten hebben, bieden ze bij consumptie door mensen krachtige voedings- en geneeskrachtige eigenschappen.

Wanneer wilde planten duurzaam geoogst worden, bieden ze enorme voordelen voor zowel de biodiversiteit als de menselijke gezondheid. Traditionele foerageerpraktijken, die geworteld zijn in inheemse kennis, behouden ecosystemen door seizoensritmes te respecteren, oogstgebieden te rouleren en habitats te beschermen. Dergelijke praktijken zorgen ervoor dat ecosystemen zich kunnen herstellen, waardoor de diversiteit van zowel planten als dieren behouden blijft.

Toch worden wilde ecosystemen steeds meer bedreigd door de groeiende vraag naar ingrediënten van wilde planten. Bedrijfslandbouw, overoogsten, het gebruik van intensievere oogstpraktijken en wanbeheer van hulpbronnen, ontbossing en landroof zetten biodiverse landschappen om in met chemicaliën doordrenkte monoculturen voor basisproducten zoals soja en palmolie, vernietigen bodemmicrobiomen, verdringen wilde soorten en beroven toekomstige generaties van hun toegang tot voedingsrijk wild voedsel.

Als we wilde oogsttradities verliezen, verliezen we biodiversiteit. En daarmee verliezen we de toegang tot de stoffen en organismen die de veerkracht van de mens schragen.

>>> ANH Uitgelicht: Planeet in crisis - verder kijken dan klimaatverandering

Regeneratieve landbouw: een pad voorwaarts cultiveren

Er is een levensvatbaar, bewezen alternatief dat niet alleen een landbouwpraktijk is, maar ook een gezondheidsinterventie - een die aansluit bij zowel de intelligentie van de natuur als het welzijn van de mens, en die de verbroken verbindingen tussen bodem, voedsel en menselijke biologie herstelt. Regeneratieve landbouw herstelt wat industriële landbouw uitput. Het brengt leven in de bodem, legt koolstof vast en revitaliseert voedingsstoffencycli.

Praktijken zoals wisselteelt, bedekkende teelten, composteren en landbouw met weinig of geen grondbewerking voeden het bodemmicrobioom, verhogen de hoeveelheid organisch materiaal, verminderen de afhankelijkheid van chemische inputs en verbouwen gewassen met een grotere voedingsintegriteit. Peulgewassen leggen van nature stikstof vast, waardoor de vruchtbaarheid verbetert. Hagen en vaste planten brengen bestuivers en nuttige insecten terug, samen met vogels, vleermuizen en andere dieren die nodig zijn voor een gezond milieu.

Studies tonen aan dat regeneratief geteeld voedsel aanzienlijk hogere gehaltes mineralen, polyfenolen en andere vitale verbindingen bevat. Deze voordelen versterken de microbiële diversiteit in de darmen, verminderen ontstekingen en ondersteunen de systemische gezondheid. Wanneer deze stoffen regelmatig gegeten worden, helpen ze de diversiteit van de darmmicrobiële diversiteit te herstellen, de immuniteit te versterken en ontstekingen te verminderen.

Het gevaar van monoculturen en wereldwijde voedselhomogenisering

Sterk geïndustrialiseerde monocultuurlandbouw - de ruggengraat van het huidige wereldwijde voedselsysteem - streeft naar efficiëntie ten koste van gezondheid en diversiteit. Grote hoeveelheden genetisch gemanipuleerde gewassen zoals maïs, rijst, tarwe of soja putten de bodem uit, vereisen zware chemische inputs en resulteren in voedsel dat qua voedingswaarde verarmd is.

Deze vereenvoudiging van het wereldwijde voedselweb weerspiegelt een toenemende consolidatie van voedsel en zaden.  productie onder controle van een handvol machtige wereldwijde agrotechnologiebedrijven.

>>> De strijd om voedselsoevereiniteit is in volle gang

Dergelijke systemen beroven de biodiversiteit zowel boven als onder de grond. Bodemmicroben sterven af, wilde bestuivers verdwijnen en ecosystemen bezwijken onder de chemische overbelasting. Het resultaat? Gewassen met minder micronutriënten en fytochemicaliën, waardoor de voedingstekorten van zwaar bewerkte voedingsmiddelen, die het voorbeeld zijn van het SAD-dieet waar zovelen nu op vertrouwen, nog verder toenemen.

Monoculturen verdringen ook traditionele, nutriëntrijke gewassen - zoals granen, wilde kruiden en inheemse groenten - waardoor de voedseldiversiteit wereldwijd afneemt. Deze homogenisering van onze voedselvoorziening draagt bij aan een vereenvoudiging van het menselijke darmmicrobioom, waardoor de veerkracht en functie ervan wordt ondermijnd, de immuniteit wordt verzwakt, de last van chronische ziekten toeneemt en het vermogen om zich aan te passen aan uitdagingen in het milieu afneemt.

Van grond tot darm: een regeneratief ecosysteem van gezondheid

Elke schakel in de keten is belangrijk. Rijke, biodiverse bodems ondersteunen veerkrachtige planten die rijk zijn aan fytochemicaliën. Als deze planten worden gegeten als onderdeel van een gevarieerd, volwaardig dieet, voeden ze een robuust darmmicrobioom. Een gezond microbioom ondersteunt op zijn beurt de opname van voedingsstoffen, een robuuste immuniteit, mentale helderheid, veerkracht en vitaliteit op de lange termijn.

Omgekeerd verstoren industriële voedselsystemen elke schakel in deze keten, waardoor we verarmde, aangetaste bodems, voedselarme gewassen, flauwe diëten en een aangetaste darmgezondheid overhouden.

Gezondheid is geen pil, het is een systeem. En biodiversiteit en de onderlinge verbanden die daarin besloten liggen, vormen de blauwdruk.

De nexus mens-microbioom-ecosysteem: een gemeenschappelijk lot

Het is essentieel voor de toekomstige gezondheid van de mensheid en de planeet die we ons thuis noemen, dat we pleiten voor een paradigmaverschuiving: een verschuiving die ons wegleidt van het zoeken naar technologische oplossingen voor onze complexe problemen en die ons weer in contact brengt met de planetaire ecologie waar we deel van uitmaken. Als onze planeet sterft, sterven wij ook.  De gezondheid van mensen, wilde planten en dieren, agro-ecosystemen, bossen, savannen, koraalriffen en andere ecosystemen kan niet los van elkaar worden gezien - planetaire en menselijke gezondheid zijn nauw met elkaar verbonden en worden gedeeld.

Als we biodiversiteit beschermen - op boerderijen, in bossen, in voedselsystemen - beschermen we niet alleen natuurlijke ecosystemen, we beschermen ook onze eigen vitaliteit.

Een oproep tot actie om de biodiversiteit te herstellen en te regenereren

We staan op een kruispunt. We kunnen doorgaan op de weg van bedrijfsgecontroleerde, extractieve landbouw of we kunnen terugkeren naar de rijkdom van het ontwerp van de natuur.

We moeten biodiversiteit op elk niveau beschermen en bevorderen. Dit omvat:

  • Denk na over uw voedselkeuzes en overweeg één kleine verandering die u deze week kunt maken om de biodiversiteit in uw voeding of door uw aankopen te ondersteunen.

  • Zoek en ondersteun lokale boeren die regeneratieve landbouw bedrijven op boerenmarkten of via biologische of regeneratieve landbouwsystemen. Deze landbouwsystemen zijn "verder dan biologisch"; biologische certificering garandeert alleen dat er geen synthetische bestrijdingsmiddelen en kunstmest worden gebruikt. Regeneratieve landbouw is minder duidelijk gedefinieerd, meestal nog niet wettelijk vastgelegd, maar omvat het minimaliseren van bodemverstoring, het onderhouden van bodembedekking, het maximaliseren van de biodiversiteit, het het hele jaar door in stand houden van levende wortels en - wacht even - meestal het integreren van vee.

  • Geef bij het boodschappen doen de voorkeur aan voedingsmiddelen met een duidelijke herkomst, transparante etikettering en afkomstig van milieubewuste producenten.

  • Overweeg om minder afhankelijk te worden van voedsel van grote supermarktketens en onderzoek alternatieve bronnen.

  • Kies voor een gevarieerder, plantaardig dieet met volwaardige, seizoensgebonden en lokale voedingsmiddelen, waaronder wilde en gekweekte voedingsmiddelen waar deze duurzaam zijn, zodat er een overvloed aan polyfenolen en vezels is.

  • Bereid zo vaak mogelijk zelfgemaakte voedingsmiddelen met volle voedingsproducten en -ingrediënten, en gebruik zo min mogelijk kant-en-klare voedingsmiddelen
  • Experimenteer met het bereiden van meer zelfgemaakte maaltijden met hele ingrediënten om de diversiteit aan voedingsstoffen te maximaliseren.

  • Onderzoek lokale initiatieven die biodiversiteit en duurzame en regeneratieve voedselsystemen in uw gemeenschap bevorderen en overweeg om erbij betrokken te raken.

  • Praat met uw lokale politieke vertegenwoordigers over het belang van het ondersteunen van regeneratieve landbouw en het behoud van biodiversiteit.

  • Blijf uzelf en anderen informeren over de essentiële link tussen biodiversiteit en menselijke gezondheid.

  • Begin gesprekken met vrienden en familie over het belang van een gezonde bodem en diverse voedselsystemen.

Laten we investeren in een toekomst waarin mensen en planeet samen kunnen gedijen door te kiezen voor voedsel- en landbouwsystemen die het leven regenereren in plaats van het te onttrekken.

Uw gezondheid en microbioom - en de toekomst van de planeet - hangen ervan af.

Deel dit artikel op grote schaal met uw netwerken. Kennis is macht. 

 

>>> Als u nog niet bent ingeschreven voor de wekelijkse nieuwsbrief van ANH International, schrijf u dan nu gratis in via de knop SUBSCRIBE boven aan deze pagina. onze website - of nog beter - lid worden van Pathfinder en word lid van de ANH-Intl stam om te profiteren van voordelen die uniek zijn voor onze leden.    

>> Voel je vrij om te herpubliceren - volg gewoon onze Alliance for Natural Health International Richtlijnen voor herpublicatie

>>> Stuur terug. naar de ANH International homepage